Osmanli’nin 15. yuzyilda yetistirdigi onemli ilim adamlarindan olan Seyh Vefa Hazretleri, ulke icin yapmis oldugu bircok muspet faaliyetle dikkati cekmektedir.

Fakat onu asil dikkat cekici kilan husus, bazi hassas olculeri sebebiyle Fatih’in davetine icabet etmedigi gibi, onun ziyaretini de kabul etmemesidir.

Fetihten sonra, dunyanin cesitli cografyalarindan ilim adamlarinin toplanmasiyla, bir ilim merkezi hâline getirilen Istanbul' da, bircok medrese insa edilmistir. Bunlar sadece ilim yuvasi olmakla kalmamis, etraflarina da kutuphane, imarethane, hamam ve dukkânlarla da sehrin gelismesine ve imarina vesile olmustur.

Fatih Sultan Mehmet' in, fetih sonrasi Istanbul' a davet ettigi yuzlerce ilim ve mâneviyât buyugu arasinda, Seyh Vefa Hazretleri de vardir. Hârâbe bir semte yerlestirilen bu zât, burayi kisa surede mâmûr hâle getirmistir. Gunumuzde Vefa adi ile anilan semt, Seyh Vefa Hazretlerinin bir hatirasidir. O, burada kurulan medresesinde bir taraftan talebelere ders vermis, ihtiyac sahiplerine yardim elini uzatip onlarin gonullerini fethetmis ve onlarin Musluman olmalarinda rol oynamistir.

Konya' da dogdugu icin Konevî olarak da anilan Seyh Vefa, Osmanli' nin 15. yuzyilda yetistirdigi onemli ilim adamlarindandir.. Konya ve Edirne' deyken, astronomi ve musikîden, dinî ilimlerin butun sahalarina kadar egitim gormus, Zeyniye tarikati buyuklerinden Abdullatif Kutsî' nin manevî terbiyesinde yetismistir. Konya' da ilim ve irsad faaliyetleriyle hayatini gecirdigi sirada, Hac ziyareti icin deniz yolcuguna cikan Vefa Konevî, yolda korsanlarin saldirisina ugrar ve bir sure Rodos Adasi' nda zindanlarda esaret hayati yasar. Bu buyuk ilim ve gonul adaminin esir oldugunu duyan Karamanli Ibrahim Bey, buyuk bir para karsiliginda onu esaretten kurtarir. Seyh Vefa Hazretleri Anadolu' ya dondukten sonra bir sure Konya' da ogrenci yetistirmekle mesgul olur. Bu sirada Fatih Sultan Mehmet tarafindan yurutulen Istanbul' un fetih hazirliklarini duyunca, devrin diger buyuk ilim ve mânevîyat buyukleri gibi fetih ordusu icerisinde yer alir. Fetihten sonra Konya' ya vazifesinin basina donmeye hazirlanirken, Fatih sehrin imâri ve halkin irsad edilmesinde kendisine ihtiyaci oldugunu belirten bir mektup gondererek, Istanbul' da ikamet etmesini rica eder. Bu davet uzerine Istanbul' da vazife yapmaya karar verir. Iste onun Vefa semtine yerlesmesi, bu mektuba dayanir.

Sinan Pasa, Molla Lutfî, Bursali Hocazâde, Zembilli Ali Cemalî Efendi ve sair Zatî, Vefa Konevî' nin yetistirdigi talebelerin basinda gelenlerdir.

Vefa Hazretleri’nin manevî onderligini yaptigi kulliyenin bir bolumunu olusturan tekkenin de, toplum hayatinda ayri bir yeri olmustur. Burasi bir ilim merkezi, ayni zamanda bir yardimlasma muessesesi, yolcular icin bir misafirhane, yoksullarin karnini doyurdugu bir yerdi. Edebiyat, musiki, husn-u hat gibi guzel sanatlarin ve edebiyatin icra edildigi bu yerlerde insanlar huzur bulmaktaydi. Guclu bir sair olan Vefa Konevî bir divan da tertip etmistir.

Vefa Konevî yaptigi calismalarla Fatih Sultan Mehmet' in takdirini kazanmistir. Fatih bir gun has adamlarindan birini gondererek sohbetlerinden ve nasihatlerinden istifade etmek icin bu buyuk insani saraya davet eder. Ancak, Vefa Konevî bu davete icabet etmeyecegini bildirir. Fatih tebessum ederek:

- O gelmezse, biz onun ayagina gideriz, der ve bu ilim adaminin medresesine kadar gider. Ama kapi kendisine yine acilmaz.

Fatih: - Ey Vefa, sende hic vefa hissi yok mu? diyerek oradan ayrilir.

O, Fatih' i huzuruna kabul etmeyisinin sebebini etrafindakilere soyle aciklar: "Bilmezsiniz. Benim ona meylim ve onun bana ihtiyaci o derece fazladir ki, bir an birbirimizi gorecek olsak, o benden ayrilmak istemeyecek, ben de onu birakmayacagim. Halbuki, o milletin islerini uzerine almistir. Biz de dunya duzenini korumaya memuruz."

Evet, Fatih babasi tarafindan ozel olarak devlet idare etmek uzere yetistirilmisti. Toplumun Fatih' e ihtiyaci vardi. Bu sebepten o, toplumunun basinda bulunmaliydi. Seyh Vefa da bir ilim adami olarak talebe yetistirecekti. Boylece herkesin kendi vazifesini mudrik oldugu huzur toplumunun en temel dinamiklerinden birinin canli ornegini, bizlere gosteriyorlardi.