Sabırda
hem zorluklara dayanma, hem kişinin yapabileceği yanlış şeylere karşı
kendini kontrol etme, hem de çalıştığı yararlı işler üzerinde
sonuçlandırıncaya kadar usanıp vazgeçmeden azimle devam etmesi vardır.
Sabır, insanın aklını ve vicdanını doğru kullandığının göstergesidir.
Sabırda esas olan, başa gelen sıkıntılar karşısında sıkıntıdan kurtulmak
için kendine düşeni yapmak ve bunu yaptığı halde sıkıntı devam ediyorsa
Allah’a isyan sayılabilecek bir tavır içine girmemektir. İnsan
hayatında farklı ölçü ve şekillerde de olsa, her zaman az ya da çok
sıkıntı, darlık, rahatsızlık, huzursuzluk olabileceğine göre sabırdan
uzak bir yaşam pek mümkün görünmemektedir. Bu sebeple Yüce Allah,
Rasulüne hitaben Kur’an’da şu şekilde kesin bir talimat vermektedir:
“O
halde, peygamberlerden azim sahibi olanların sabrettiği gibi sen de
sabret. Onlar hakkında acele etme. Onlar, vaat edildikleri azabı
gördükleri gün sanki dünyada sadece gündüzün bir saati kadar
kaldıklarını sanırlar. Bu, bir tebliğdir. Yoldan çıkmış topluluklardan
başkası helak edilir.”(Ahkaf, 46/35)
Görüldüğü üzere ayette, Hz.
Muhammed’in nezdinde bütün insanların bu talimattan nasiplerini
almaları istenmektedir. Çünkü insan, nefsin kötü isteklerine, ahlak dışı
davranış ve eğilimlerine ancak sabırla karşılık verebilir. Yüce Allah’a
karşı görev ve sorumluluklarını yerine getirmede insanın yine sabra
büyük ölçüde ihtiyacı vardır. Allah’ın takdirine rıza göstermek de ancak
sabırla mümkündür.
Ancak
sabır, zorluklar karşısında eli kolu bağlı kalmak, sıkıntılara karşı
tam bir teslimiyet göstermek şeklinde anlaşılmamalıdır. Çünkü Kur’an,
sabrı, Allah’ın yardımına güvenerek sıkıntı ve zorluklara metanetle
karşı koyma şeklinde tanımlamaktadır. Nitekim şu ayeti kerimelerde bu
düşünceyi teyit eder mahiyettedir:
“…Allah’ın
huzuruna varacaklarına inananlar: Nice az sayıda bir birlik Allah’ın
izniyle çok sayıdaki birliği yenmiştir. Allah sabredenlerle beraberdir,
dediler. Calut ve askerleriyle savaşa tutuştuklarında: Ey Rabbimiz!
Yüreğimizi sabırla doldur; bize direnme gücü ver; kafir kavme karşı bize
yardım et, dediler.”(Bakara, 2/249-150)
Görüldüğü
üzere başarının sırrı böyle bir sabır anlayışında gizlidir. Çünkü söz
konusu anlamda sabır, olaylar karşısında acizlik, yılgınlık ve bıkkınlık
göstermeden metanetle hareket etmektir. Bu sebeple Yüce Allah, ister
savaş hali olsun isterse sefer hali olsun, zorluklara, bela ve
musibetlere göğüs gerenleri övmüş, inananlardan daima birbirlerine hakkı
ve sabrı tavsiye etmelerini istemiş ve sabredenlere hesapsız ödüller
vereceğini vaat etmiştir.
Öte
yandan, asr suresinde iman, amel, hakkı ve sabrı tavsiyeleşme adeta bir
felah ve mutluluk formülü olarak sunulmaktadır. Hüsranda olmayan
insanların en önemli özellikleri arasında sabırlı olmaları ve aynı
zamanda sabrı insanlara tavsiye etmeleri bulunmaktadır. Söz konusu
ayetler şu bağlamdadır:
“Asra
yemin olsun ki insan gerçekten ziyan içindedir. Bundan ancak, iman edip
de iyi amel işleyenler, birbirine hakkı ve sabrı tavsiye edenler
müstesnadır.”(Asr, 103/1-3)
Bu sureye
göre özellikler; iman, salih amel, hakkı tavsiye etmek ve sabır
telkinin de bulunmaktır. Yine Kur’an’da, sabrı ve sabredenleri öven ve
onlar için ödül olduğunu bildiren pek çok ayet vardır:
“Ey
inananlar! Sabırla ve salatla yardım dileyiniz. Kuşkusuz ki Allah,
sabredenlerle beraberdir...Sizi korku, açlık ve mallardan, canlardan ve
ürünlerden eksiltme biçiminde bir şeyle elbette sınarız. Sabredenleri
müjdele. Onlara bir musibet dokunduğu zaman: ‘Kuşkusuz ki biz Allah’a
aidiz ve biz yalnızca O’na döneceğiz.’ dediler. İşte onlara Rablerinden
yardım ve acıma vardır. Onlar, doğru yolu bulanlardır.”(Bakara, 2/153-157)
Ayetler,
sabredenlerin müjdelerini, onlara Rableri tarafından yardım ve acıma
olduğunu ve onların doğru yolu bulmuş kimseler olduğunu bildiriyor.
Elbette bu özelliklere sahip kimseler de felahı kazanıp cennete ve
sonsuz mutluluğa ulaşırlar.
Sabrın,
eğitimdeki önemine temas edilecek olursa, eğitimcide olması gereken
mahiyetiyle bu unsur, onun en güçlü duygusunun ve iradi gücünün en
önemli bölümüdür diyebiliriz. Sabır, bir öğretmenin, öğrencisine bütün
iyi tavır ve tutumlarını besleyen, yıkılmalarını önleyen ve yaşatan
güçtür. Mevlana bir eğitimci olarak şöyle diyor: “Sabrımdan herkes feryada gelince de öyle saydım ki ben feryat ediyorum.”
Göğüs germek, dayanmak anlamlarını taşıyan sabır, birçok meziyetlerin
kaynağıdır. Özellikle değişimi, gelişmeyi ve yeniliği takip eden ve
onları hedef alan bir eğitimci için sabır, hava ve su gibi gerekli olan
bir sıfattır. İnsanın başından geçen tecrübelerin değerlendirilmesi en
iyi şekilde sabır kazanında olabilir. Öğrencilerin dikenli ve yanlış
davranışlarında çekilen çile ancak sabır vasıtasıyla öğretmeni
olgunlaştırır. Demek ki, sabır en oldun bir eğiticidir, bir ustadır, bir
çilehanedir.
Vesselam…
NURULLAH DAĞ
