Osmanlı devletinin kuruluşunda hizmeti geçen Büyük islam Alimi Osman Gazinin kayınpederi ve hocası Karaman civarında 1206 (H.603) yıllarında doğduğu tahmin edilmektedir 1326(.726) yılında bilecikte vefat etti
ilk tahsilini memleketinde yaptıktan sonra Şam taraflarına gitti Hadis i şerif tefsir ve fıkıh ilimleri tahsil etti Tasavvuf yoluna meyletti Zamanın Büyük Alimlerinden feyz aldı Memleketine döndü Bir rivayette Mevlana celaleddin i Rumi hazretlerinin sohbetleri ile kemale geldi Bu esnada selçuklu devleti çöküntüye doğru gidiyor Anadoluda bir karışıklık hüküm sürüyordu Moğolların önünden kaçan oğuz boyları Anadoluya büyük gruplar halinde gelerek çeşitli bölgelere yerleşiyorlardı
Bu boylardan biride önce karacadağ sonrada söğüt bölgesine yerleşen Kayılar idi ve başlarında Ertuğrul bey bulunuyordu Daha ilk zamanlardan itibaren Ertuğrul ve oğlu Osman gazinin başından geçen hadiseler ve onların veliler ile olan münasebetleri büyük bir devletin mücdesini veriyordu
Ertuğrul gazi bir gece ulemadan bir kimseye misafir oldu Sohbet esnasında yüksekçe bir yerde duran kitabı göstererek ne olduğunu sordu ev sahibi bu kitap Allhu azimüşşan hazretlerinin Resuli ekremine indirdikleri Kuran ı kerimdir cevabını aldı
Sonra ev sahibi uyumak için gittğinde Ertuğrul gazi mushafın bulunduğu odada sabaha kadar mushafı şerifin huzurunda hürmet ve tazim ile ayakta durdu Fakat sabaha karşı bir ara dayanamayıp uykuya daldı Bu sırada rüyada kendisine
Sen benim kelamıma hürmet ve tazimde bulundun bende senin evladna kıyamet gününe kadar daim olacak bir ulu devlet ihsan eyledim diye hitap olunduğunu işitti
Diğer tarafftan Ertuğrul Gazi zaman zaman Konya ya gelir ve Mevlana Celaleddin i rumi hazretlerini ziyaret ederdi Bir gelişinde henüz küçük yaşta olan Osman Gaziyide beraberinde Mevlana ya getirip hayır dualarını rica etti
Osırada selçuklu sultanı bulunan kimsenin kalenderi tarikatinden olan bir şahsa bağlandığını işiten hazreti mevlana hoş şimdi hükümdar kendine bir baba bulduysa bizde kendimize bir oğul bulduk diyerek küçük Osman ın elinden tuttu ve hayır dualar eyledi
Bu hususta üçüncü büyük mücde ise Osman Gazi ile şeyh Edebali hazretler arasında cereyan etti Edebali hazretleri Konyadan gelerek cihat sınırının en uç bölgesi olan Eskişehir yakınlarında itburnu denilen bir köyde yerleşmişti burada taliplerine ilim öğretmek insanlara huzur dağıtmakla meşgul olurdu dini meselelerde herkes ona müracat eder dünya ve devlet ona danışırdı
İslam dünyasında eskiden beri mevcut olan fütüvvet ehli ve Anadoluda mühim bir yer tutan ahiler ile irtibatı vardı Ayrıca Ertuğrul beyin oğlu Osman bey de bu büyük alimi sık sık ziyaret ederdi ilim ve feyzinden istifade ederdi Edebali hazretlerinin kendi parasıyla yaptırıp talebelerine ders verdiği Bilecikteki zaviyesini ziyaretlerirnden birinde Osman Bey bir rüya gördü
Rüyasını hocası Edebali hazretlerine anlattı Osman Beyin rüyasında Edebali hazretlerinin koltuk altından çıkan bir nur gelip Osman Beyin göğsüne girdi O nurun girmesiyle Osman beyin karnından bir ağaç peyda oldu birden dallanıp budaklandı dalları çok yükseklere ulaştı Altındaki nice dağları ve nehirleri gölgeledi onun gölgesindeki dağ ve nehirlerden bir çok insan gelip istifade etmeye başladığı sırada Osman Bey uyandı
Edebali hazretleri Osman Beyin böyle bir rüya görmesine çok sevindi Onun yapacağı büyük hizmetlerde kendisininde nasibi olmasına çok şükretti Osman Beyin bu güzel rüyasını şöyle tabir etti Oğul sen Ertuğrul Gazi oğlu Osman
Babandan sonra bey olacaksın kızım mal hatunla evleneceksin benden çıkıp sana gelen nur budur
Sizin asil ve temiz soyunuzdan nice padişahlar gelecek Onlar nice devletleri bir çatı altında toplayacaklar Allahu teala nice insanın huzur ve saadete kavuşmasına din i islamla şereflen-mesine senin neslini vesile edecek dedi ve Osman beyi tebrik etti gözünün nuru kızını bu mübarek insana nikah etti
Osman beyin mal hatunla izdivacından Orhan bey dün-yaya gelir Edebali hazretleri damadı tarafından kurulan Os-manlı devletine manevi güç verdi Sultan Osman gazinin hür-met ettiği her hususta istişare edip danıştığı en yakın yar-dımcılarından oldu
Osman gazi Yenişehiri aldıktan sonra memleketi beş ida-ri bölgeye ayırdı Karacahisar ı oğlu orhan beye su başılığını-da kardeeşi gündüze verdi yarhisar ı da hasan alp a inegölü- de Turgut alp a verdi kaynatası Edebaliye bilecik gelirini timar verdi hanımını babası ile bilecikte bıraktı kendisi yenişehi- re giderek yanındaki gazilere evler yaptı
Şeyh edebali bilecikte fıkıh tefsır hadis ilimleri üzerinde ders- ler verdi bu surette son günlerini Bilecik te geçiren Ede- bali hazretleri 120 yaşlarında iken 1326--(H.726) yılında vefat etti
cenazesi yıllarca huzur saçarak insanlara saadet yolunu gösterdiği zaviyenin yanına defnedildi eskişehir de odun pazarı üstündeki kabristanda da bir makamı vardır yerine kendi talebesi dursun fakıh geçip ders verdi
Edebali hazretlerinin rahmeti rahma na kavuşmasından bir ay ka- dar sonra mal hatun dört ay sonrada osman gazi vefat et- tiler Edebali hazretlerinin feyz ve bereket leri yol göstermesi ile altı asır dan fazla devam edecek olan cihan devleti- nin temellerini atan Osman Gazi alimlere ve evliyaya ya- kın olmanın ehemmiytini de belirttiği vasiyet namesinde kendisin-den sonra gelecek oğluna dolayısıyle evlatlarına şunları vasiyet etti
Allhu tealanın emirlerine muhalif bir iş işlemeyesin bilmediğini dinimi- zin ulemasından sorup anlayasın Sana itaat edenleri hoş tutasın askerine inamı ihsanı eksık etmeyesin ki insan ihsanın kulcağızıdır Zalim olma alemi adaletle şenlendir ve Allah için cihadı terk etmeyerek beni şad et
Ulemaya riayet eyleki şeriat işleri nizam bulsun Nerede bir ilim ehli duyarsan ona rağbet ikbal ve hilm göster Askerine ve malına gurur getirip dinimizin alimlerinden uzaklaşma bizim mesleğimiz Allah yoludur maksadımız Allahın dinini yaymaktır
Yoksa kuru kavga ve cihangirlik davası değildir sanada bunlar yaraşır daima herkese ihsanda bulun memleket işlerini noksansız gör hepinizi Allahü tealaya emanet ediyorum
Osmanlı sultanları bu vasiyetnameye candan sarıldı bu vasiyetname devletin altıyüz sene hiç değişmeyen anayasası oldu
Edebali hazretlerinin vefatlarına yakın talebelerine vasiyet mahiyetin- de söylediği sözlerden bazıları şunlardır
tevazu zenginlere karşı kibirli yoksullara karşı alçak gönüllü ol- maktır
Toprağa bağlanınız suyu israf etmeyiniz mirasınızın sağlam kal-masına dikkat ediniz veriniz elleriniz yumuk kapalı kalma- sın ilim sahiplerini koruyunuz ağaç dikiniz ödünç aldığınızı faz- lası ile iade ediniz Kuranı kerimi güçlü olmak için okuyunuz
Bağınızı bahçenizi viran bırakmayınız Peygamber efendimizi çok iyi tanıyınız hadis ezberleyiniz bildiklerini öğretenler unutul- mazlar
Asıl ölüm ilimden payını almayanlar içindir faydalı ile faydasızı bilenler bilgi sahipleridir.
